Kategori: Uncategorized

Çfarë paraqet HPV?

HPV është emër grupi virusesh. Ekzistojnë rreth 150 lloje të HPV (Human papilloma virus) që janë seksualisht – të transmetueshme, që i përfshijnë organet gjenitale tek burrat dhe gratë. Disa lloje të HPV (psh. tip 6, tip 11) shkakëtojnë ndryshime që quhen lytha gjenitale, derisa lloje të tjera, që quhen shumë të rrezikshme (psh. tip 16, tip 18 etj.) mund të shkakëtojnë ndryshime CIN (rritje anormale të qelizave) që çojnë në zhvillim të kancerit në qafën e mitrës.

Si mund të fitoj HPV?

HPV transmetohet me kontakt gjenital, më shpesh nëpërmjet marrëdhënies seksuale vaginale ose anale. Numri më i madh i njerëzve nuk dijnë se e kanë virusin ose se ja transmetojnë partnerit të tyre. Prandaj, më shpesh nuk është e mundur të dihet se kush e ka transmetuar virusin dhe kur ka ndodhur infeksioni.

A ekziston mënyrë tjetër për infektim me HPV?

Ekzistojnë më shumë keqkuptime rreth asaj se si mund të fitohet HPV. Megjithatë, është e rëndësishme të dihet se prezervativët nuk mundësojnë mbrojtje 100% nga HPV. Sepse virusi gjendet edhe në lëkurën rreth organeve gjenitale, virusi shumë lehtë mund të kalojë nga rajoni gjenital i burrit në vaginën, vulvën ose anusin e gruas.

Si shkakëton HPV kancer në qafën e mitrës?

Virusi i HPV shkakëton rritje anormale të qelizave në qafën e mitrës. Në numër të madh të rasteve, HPV zhduket vetë. Megjithatë kur infeksioni me HPV zgjat një kohë të caktuar, nga qelizat anormale mund të zhvillohet kancer (kancer në qafën e mitrës ose në pjesë të tjera të trupit).

A mund të (parandalohet) pengohet kanceri në qafën e mitrës?

Po. Ekzistojnë teste me të cilat mund të gjenden shenja të hershme, para se të zhvillohen simptomat. Në këtë mënyrë, problemi do të gjendet dhe do të zgjidhet para se të zhvillohet në kancer. Testet e tilla janë PAP-test dhe HPV-test.

Cili është dallimi midis PAP-testit dhe HPV-testit?

Që të dy testet mundësojnë të bëhet skrining për kancer cervikal. Dallimi është në atë që detektojnë gjera të ndryshme. me PAP-testin kërkohen ndryshimet e qelizave që mund të çojnë në kancer. Me HPV-testin kërkohet dhe detektohet virusi i HPV që i shkakëton këto ndryshime.

A do të fitoj kancer në qafën e mitrës nëse kam HPV?

Ato gra që kanë HPV nuk do të zhvillojnë kancer në qafën e mitrës, vetëm nëse i ndjekin këshillat dhe udhëzimet nga gjinekologët e tyre për testim dhe trajtim përkatës. Përderisa keni HPV, gjinekologu Juaj do të rekomandojë kontrolle dhe testime më të shpeshta, me qëllim që të gjenden herët ndryshimet eventuale dhe të njëjtat të trajtohen në mënyrë përkatëse. Prandaj, ndiqini këshillat e Gjinekologut Tuaj.

Përderisa kam HPV, a do të mund të mbetem shtatzënë dhe të lind foshnjë të shëndetshme?

Ekzistimi i HPV nuk e zvogëlon shansin për shtatzëni. Lloji i HPV që keni, nuk do të mund të ndikonte mbi shëndetin e foshnjës së sapolindur. Megjithatë, përderisa keni nevojë për trajtim të qelizave anormale në qafën e mitrës (të shkakëtuara nga HPV), vetë trajtimi mund të ndikojë në shanset për shtatzëni.

Konsultohuni me gjinekologun tuaj në lidhje me këtë. Si mund të bëj HPV – test?

Diagnostikimi i rregullt i HPV është i një rëndësie të madhe dhe është vendimtar për trajtimin e mëtejshëm të pacientit.

Në ISHP Laboratorin Avicena mund ta bëni testin Anyplex II HPV 28  të vetëm multipleks RT-PCR, që mundëson detektim, diferencim dhe kuantifikim të njëkohshëm të 28 llojeve të ndryshme të gjenotipeve HPV (19 me rrezik të lartë dhe 9 me rrezik të ulët), përgjegjëse për kancer cervikal dhe/ose infeksione seksualisht të transmetueshme. 

19 me rrezik të lartë : 16,18,26,31,33,35,39,45,51,52,53,56,58,59,66,68,69,73,82

9 me rrezik të ulët: 6,11,40,42,43,44,54,61,70

Falë teknologjive të vetme DPO® dhe TOCE® ky test kryet në instrumente RT-PCR, për detektim shumë preçiz, diferencim dhe kuantifikim të infeksioneve HPV me rrezik të lartë dhe rrezik të ulët.

Testi i siguron të gjitha informacionet e nevojshme (gjenotip, bashkë-infeksion, rezultat kuantitativ) në lidhje me infeksionin, që të lehtësohet ndjekja klinike e pacientit.

Mjekësia moderne parandaluese synon drejt asaj që të bëjë skrining mbi popullatën me qëllim që të zbulohen ata që kanë rrezik për të zhvilluar sëmundje të caktuar, pra të zbulohen ata tek të cilët procesi tashmë ka filluar, por ende nuk është shoqëruar me simptoma. Kështu, sot rreziku për lindje të incidencave kardiovaskulare mund të interpretohet mbi bazë të shumë parametrave laboratorikë si do të mund të ndërmerreshin masa parandaluese në kohë

Çfarë janë markerat e zemrës?

Markerat e zemrës janë biomarkera (substanca) që çlirohen në gjak dhe përqëndrimi i të cilave matet me qëllim që të vlerësohet funksioni i rregullt i zemrës.

Pse maten?

Matja e markerave të zemrës ndihmon në vlerësimin e rrezikut, diagnostifikimin, ndjekjen dhe përballimin me problemet e zemrës, duke mundësuar fillim të shpejtë të parandalimeve dhe masave terapeutike.

Laboratori Avicena ju ofron testet më bashkëkohore shumë të ndjeshme të Siemens Healthcare Diagnostics në pajtueshmëri me rekomandimet e ESC (European Society of Cardiology) dhe ACC (American College of Cardiology Foundation) për përcaktimin e përqëndrimit të të gjithë markerave të zemrës në gjak.

C – proteinë reaktive shumë e ndjeshme (hsCRP)

hsCRP është proteinë në fazë akute, që shfaqet në qarkullim si përgjigje e citokineve inflamatore (si interleukin-6) dhe paraqet marker për inflamacion sistemik. Ai është indikator i rëndësishëm gjatë inflamacioneve, nekrozave të indit ose gjatë traumave.

► hsCRP është indikator për lindje të ndonjë çrregullimi kardiovaskular tek persona të rritur, pa histori paraprake për ekzistim të sëmundjes.

► hsCRP e përmirëson vlerësimin e rrezikut dhe përgjigjes së terapisë në parandalimin primar të sëmundjeve kardiovaskulare. Vlerat referente të CRP në plazmë janë më të vogla se 3,0 mg/L.

Testi hsCRP kryen analizë kuantitative të shumë niveleve të ulta të CRP në gjak. Testet klasike CRP nuk mund ta detektojnë nivelin e CRP që është i lidhur me zhvillimin e sëmundjeve kardio-vaskulare. Pikërisht me testin hsCRP mund të detektohen këto përqëndrime të ulta. Bëhet fjalë për test që gjithnjë e më shumë përdoret si marker për vlerësim të rrezikut për sëmundje kardiovaskulare, por edhe si marker parashikues tek sëmundje të zemrës tashmë ekzistuese. Së bashku me vlerësimin e statusit të lipideve dhe sistemeve -skor për përcaktim të rrezikut, testi hsCRP është i domosdoshëm në vlerësimin e rrezikut për sëmundje kardiovaskulare tek individi.

Kreatin kinaza (CK)

CK-MB

Në praktikën klinike përcaktimi kuantitativ i CK në serum shërben si marker për infarkt të miokardit dhe sëmundje të muskujve skeletorë. Përqëndrimi i CK-MB si marker për dëmtim të hershëm të miokardit rritet 2-6 orë pas goditjes, dhe mund të rritet edhe deri 2-3 ditë pas goditjes së zemrës.

Shkaqet për vlera të rritura:

1. Infarkt i miokardit

2. Miokarditis

3. Perikarditis

4. Distrofi muskulare

5. Оperacion të zemrës

6. Ushtrime të vështira – trajnim

7. Sëmundje të përziera të indit lidhës

8. Kardiomiopati

9. Hipotermi

Vlera referente: deri 5.3 IU/L

Troponin

Përcaktimi kuantitativ i troponinës I në serum shërben si marker për nekrozë të miokardit dhe infarkt akut të miokardit, për identifikim të pacientëve me rrezik të lartë dhe ndjekje të gjendjes, vërtetim të nevojës për trajtim më agresiv, të kryhet dallim midis angina pektoris dhe infarktit të miokardit tek pacientë me dhimbje në gjoks.

Troponinet e zemrës gjatë infarktit të miokardit mbeten të zmadhuara 10 – 14 ditë pas dëmtimit kardial.

Nivelet e troponinës mbeten të zmadhuara në gjak më gjatë se nivelet e CK-MB ose MYO, duke mundësuar një periudhë të vazhduar diagnostike për infarktin e miokardit.

Vlera referente: < 1,0 ng/ml

Sipas librit The Sensitive Gut (Zorrë të ndjeshme), të botuar nga Fakulteti i Mjekësisë në Harvard, vlerësohet se „rreth70 përqind e popullatës botërore ka ndonjë lloj problemi me laktozën”

Çfarë është intoleranca ndaj laktozës?

Intoleranca (Mostoleranca) ndaj laktozës paraqet pamundësi ose aftësi të zvogëluar për tretjen e sheqerit të qumështit – laktozës, karbohidrati më i përfaqësuar në qumësht për shkak të mungesës së enzimës intestinale laktazë. Laktaza në mënyrë natyrore gjendjet në zorrën e hollë dhe e tret laktozën në sheqerna më të thjeshta, lehtësisht të tretshme në glukozë dhe galaktozë. Deficiti i laktazës mund të manifestohet në dy mënyra: si sasi e pamjaftueshme e laktazës (hipolaktazë) ose si mungesë komplete e laktazës në zorrë (alaktazë).

Çfarë e shkakton

Për shkak të mungesës së enzimës laktazë, laktoza e patretur gjendet në zorrën e trashë, ku shërben si ushqim për bakteret. Në formë të tillë të patretur laktoza stimulon akumulim të lëngjeve dhe elektroliteve, dhe veprimi i baktereve shkakton çlirim të gazrave (metan, dioksid karboni) që rezulton me fryrje dhe dhimbje abdominale shpesh të shoqëruar me diarre.

Njerëzit ndonjëherë e përziejnë intolerancën ndaj laktozës me alergjinë ndaj qumështit.

Njerëzit ndonjëherë e përziejnë intolerancën e laktozës me alergjinë ndaj qumështit. Megjithatë, alergjitë ndaj qumështit të lopës janë reaksion i sistemit imunitar ndaj proteinave të qumështit, ndërsa intoleranca ndaj laktozës është problem me sistemin digjestiv që shfaqet për shkak të mungesës së enzimës laktazë. Alergji ndaj qumështit më shpesh shfaqen në vitin e parë të jetës, ndërsa intoleranca ndaj laktozës më shpesh shfaqet në moshë të rritur.

Simptoma

Intoleranca ndaj laktozës manifestohet me dhimbje abdominale me shfaqje të fryrjes, parehatisë, me ngërçe, gazra dhe diarre. Këto simptoma më shpesh janë të shoqëruara edhe me lodhje të vazhdueshme, përqendrim të dobët, dhimbje koke etj. Simptomat zakonisht shfaqen 30 minuta deri në 2 orë pas konsumit të ushqimit që përmban laktozë. Intensiteti i simptomave varet nga personi në person dhe gjithashtu varet nga sasia e laktozës së konsumtuar, nivelit të aktivitetit të enzimës laktazë dhe nga lloji i ushqimit të konsumuar që përmban laktozë. Sipas të dhënave statistikore, një nga pesë të rritur dhe fëmijë në Evropën veriore kanë simptoma që janë karakteristike për intolerancën ndaj laktozës.

Diagnoza

Në ISHP Laboratori Avicena punohet testi më bashkëkohor për testim gjenetik të intolerancës ndaj laktozës me metodën e Real-Time PCR.

Testi kryen identifikim të dy polimorfizmave të lokalizuara në nitronin 9 (С/Т13910) dhe 13 (G/A 22018) të gjenit MCM6, që janë të lidhura me perzistencën e aktivitetit të laktazës tek të rriturit dhe fëmijë mbi 5 vjet.

* Mostra e nevojshme: minimumi 1 ml EDTA ose gjak të plotë citrat

Çfarë janë markerat e tumorit?

Markerat e tumorit paraqesin substanca (proteina, enzima, hormone etj) që sekretohen në organizëm si pasojë e përgjigjes së tij gjatë ekzistimit të ndonjë shfaqjeje beninje ose malinje. Matja e tyre dhe identifikimi është i dobishëm për vendosjen e diagnozës, si edhe për ndjekje të progresit/rrjedhës së sëmundjes dhe suksesin nga terapia.

Çfarë tregojnë vlerat e markerave të tumorit?

Gjatë hemoterapisë, terapisë hormonale dhe rrezatuese, lëvizja e vlerave të markerave në gjak mund të përdoret për vlerësim të efektshmërisë së terapisë. Nëse vlerat bien, ajo është tregues se sëmundja jep përgjigje ndaj terapisë. Në të kundërt, vlerat e rritura të markerave të tumorit gjatë kontrolleve shqyrtuese sugjerojnë në shfaqjen e përsësritur të tumorit ose në krijimin e metastazave (dhe atë e bëjnë gjashtë muaj më herët sesa kontrolli rentgen ose kontrolli me ultratingull), me atë strategjia e terapisë duhet të ndryshohet.

Kontroll të disa markerave individualë të tumorit:

AFP (Аlfa – fetoproteinë)

Niveli i alfa-fetoproteinës në serum shërben si marker për karcinom hepatocelular dhe tumor metastatik të mëlçisë, si edhe për vlerësim të rrezikut për shfaqje të defekteve tek fryti (defekte në tubin neural, Sindrom Down).

BR – MA (CA 15-3) (“cancer antigen”- kancer antigjen 15-3)

Ky marker, ka rëndësinë më të madhe në kontroll gjatë sëmundjes tek pacientet me neoplazma malinje në gji. Lartësia e vlerave të markerit në masë të madhe varet nga aktiviteti i sëmundjes dhe mund të përdoret në diferencimin – qëllime diagnostike gjatë sëmundjes së gjinjve tek gratë. Gjatë përcaktimit të përbashkët të CA 15-3 dhe CEA me siguri prej 80% zbulohet metastaza e kancerit të gjirit.

GI – MA (CA 19 – 9)

Ky marker ka rëndësi para së gjithash tek tumoret e pankreasit dhe rrugët e fshikëzës së tëmthit. Tumore që në mënyrë të shpeshtë mund të japin vlera të rritura të CA 19-9 janë: malinjitete të pankreasit, kancer në rrugët e tëmthit, kancer në stomak dhe në zorrën e trashë.

OM – MA (CA 125)

CA 125 në rradhë të parë ka rëndësi si marker tumori për detektim të neoplazmave malinje në vezore.Sëmundje të tjera që mund të japin vlera të rritura të CA 125 janë: ciroza e mëlçisë, pankreatitis akut (inflamacion të pankreasit), olecistitis akut (inflamacion të fshikëzës së tëmthit) dhe sëmundje të tjera beninje gjinekologjike ose inflamacione.

CA 72-4

Marker tumori për kancer të stomakut, specificiteti i të cilit është më i madh se 95%. Vlerat e këtij markeri në serum i përshtaten nivelit të sëmundjes. Sa më i përparuar të jetë niveli i sëmundjes, aq më të larta janë edhe vlerat e serumit të CA 72-4.

Proteinë S 100

S – 100 ka rëndësi parashikuese dhe vlerë diagnostike tek pacientë me melanomë malinje.

СЕА (carcino-embryonic antigen; antigjen karcino-embrional)

Marker – tumori jospecifik që përcaktohet në kombinim me markera specifike tumori për ndjekje dhe parashikim tek të sëmurit nga lloje të ndryshme të kancerit, veçanërisht nga kanceri kolorektal. Përcaktimi i vlerave të CEA luan rol më të rëndësishëm tek neoplazmat / kancer në zorrën e trashë, ku lartësia e vlerave në mënyrë direkte varet nga shkalla e tumorit.

PAP (acid fosfateze prostatik) dhe PSA (antigjen specifik prostate)

PAP, së bashku me PSA janë markera për ndjekje të sëmurëve nga kanceri i prostatës. Për njohjen e hershme të kancerit në prostatë përkrah kontrollit klinik është e rëndësishme që të përcaktohen markerat që do ta dëshmojnë ekzistimin e sëmundjes. PSA total/i përgjithshëm, acidi i fosfatazës dhe PAP (acidi i fosfatazës prostatike) janë markerat më të rëndësishëm për zbulimin e hershëm të kancerit në prostatë.

HE-4 (human epididymal protein 4, НЕ-4 + СА-125 (ROMA INDEX)

HE-4 (human epididymal protein 4) – (proteina e epididimisit njerëzor 4) është biomarker serumi, përqendrimi i të cilit zmadhohet në mënyrë të konsiderueshme tek pacientë me kancer epitelial ovarial dhe ka ndjeshmëri dhe specificitet më të madh se markeri СА-125. Përdoret si ndihmë në diagnostikimin, si edhe në ndjekjen e përgjigjes së terapisë tek pacientë me kancer ovarial.

Kur kombinohet së bashku me markerin СА-125, në masë të madhe zmadhohet edhe ndjeshmëria dhe specificiteti i vetë markerit СА-125.

Kombinimi i  НЕ-4 + СА-125 (ROMA INDEX) paraqet vegël të re për diagnostikim diferencial në përcaktimin nëse masa e tumorit në legenin e vogël është beninje ose malinje, si tek gratë në periudhën para menopauzës ashtu edhe tek granë në post-menopauzë dhe mundëson shtresim të rrezikut dhe drejtim për trajtimin e mëtejshëm.

ALGORITMI  ROMA  për përllogaritjen e rrezikut nga kanceri epitelial ovarial përdoret për shtresim të pacienteve në grupe me rrezik të lartë ose të ulët.

Gra në periudhën para menopauzës

ROMA > 12.5 % = rrezik i lartë për kancer epitelial ovarial

ROMA ≤ 12.5 % = rrezik i ulët për kancer epitelial ovarial

Gra në post-menopauzë

ROMA > 14.3 % = rrezik i lartë për kancer epitelial ovarial

ROMA ≤ 14.3 % = rrezik i ulët për kancer epitelial ovarial

Kolesteroli është bashkim steroid që ndodh me degradimim e yndyrave. Sepse kolesteroli merr pjesë në krijimin e acidit biliar, të hormoneve gjenitale dhe të hormonit të gjendrës mbiveshkore, ai është i një rëndësie esenciale për funksionimin normal të organizmit.

Kolesteroli shpërndahet me gjakun e bartur nga proteinat (ushqimin me proteina) në plazmë, duke ndërtuar një kompleks të quajtur lipoproteinë.

Ekzistojnë dy lloje të lipoproteinave:

– Lipoproteina me dëndësi të vogël d.m.th kolesterol “i keq”(LDL), që me vete bartin përqëndrim të madh kolesterolit dhe,

– Kolesteriol “i mirë” (HDL) – liporoteina që bartin përqëndrim të vogël kolesteroli.

LDL e bart kolesterolin në enët e gjakut dhe krijon depozita (pllaka) ateromatoze në to, që shkakëtojnë ngushtim të lumenit të enëve të gjakut dhe me të çojnë deri në sëmundje të zemrës, trurit etj.

HDL, pra, e krijon elasticitetin e enëve të gjakut dhe mungesa e tij në organizëm i bën enët e gjakut të ngurta dhe jo elastike. Pothuajse 2/3 e kolesterolit sinetetizohet në mëlçi (800-900 miligram), dhe vetëm 1/3 futet nëpërmjet ushqimit.

Ateroskleroza

Ateroskleroza është proces i sedimentimit të yndyrave në murin e brendshëm të arterieve të mëdha dhe të mesme. Në fillim ato janë kristale të vogla të kolesterolit, që gradualisht krijojnë depozita (pllaka), që e ngushtojnë lumenin e enës së gjakut. Pastaj ndiqet fibrozimi dhe ngurtësimi i murit të enëve të gjakut. Me këtë enët e gjakut janë të nënshtruara në spërkatje. Këto ndryshime të brendësisë së enës së gjakut çojnë deri në ngurtësim të gjakut dhe çojnë në shfaqjen e njohur si trombozë.

Arsyet për aterosklerozë janë të shumta, dhe më e shpeshta është përqendrimi i rritur i kolesterolit në formën e lipoproteinës me dëndësi të vogël (LDL). Faktorët, që çojnë në rrezik të rritur për zhvillim të aterosklerozës ndahen në dy grupe: – Faktorë modifikues-ato janë pirja e duhanit, aktiviteti fizik, mënyra e të ushqyerit etj. – Faktorë jo modifikues-gjinia, mosha, faktorët gjenetikë, – Faktorë të tjerë – diabeti, (sëmundja e sheqerit), trashësia, nivel i rritur i LDL, homoscisteinë, trigliceride, acid i urinës dhe substanca të tjera të gjakut, hipertireoidizëm dhe gjendje të tjera.

Çfarë është përqëndrimi i rritur i kolesterolit në gjak?

Për persona të shëndetshëm, në familjen e të cilëve nuk ka sëmundje të zemrës, niveli i kolesterolit të përgjithshëm në gjak nuk duhet të jetë më i madh se 5.2 mmol/l, ku HDL të jetë më i madh se 1 mmol/l, dhe LDL të jetë më i vogël se 3 mmol/l. Çdo rritje të nivelit të kolesterolit mbi këto vlera referente (veçanërshit të kolesterolit LDL) e rrit rrezikshmërinë nga sëmundje të zemrës.

A janë gratë dhe burrat njësoj të rrezikuar nga kolesteroli i lartë?

Gratë kanë rrezik të vogël nga sëmundjet e zemrës dhe enëve të gjakut në dallin nga burrat, falë ndikimit të veprimit mbrojtës të hormoneve gjenitale femërore (estrogjen), por vetën deri në menopauzë. Pastaj gratë kanë rrezik të njejtë si edhe burrat,dhe ndohjëherë ai rrezik është edhe më i madh. Burrat janë më të të rrezikuar se gratë, sepse hormoni gjenital mashkullor, testosteroni, e ul nivelin e HDL të kolesterolit, që vepron në mënyrë mbrojtëse duke i ndaluar depozitimet e depozitave yndyrore në muret e enëve të gjakut.

A mundet niveli i rritur i kolesterolit në gjak të shkakëtojë infarkt?

Kolesteroli i rritur është shkakëtari më i rëndësishëm për infarkt zemre. Në vetëvete niveli i rritur i kolesterolit nuk shkakëton simptoma, megjithatë është faktor reziku më i rëndësishëm për eterosklerozë, që mund të shkakëtojë infarkt. Prandaj, tek persona me sëmundje të zemrës niveli i kolesterolit LDL në gjak nuk duhet t’i mbikalojë vlerat nga 2.5 mmol/l.

A është trashësia gjithmonë shënjë për nivel të rritur të kolesterolit në gjak?

Niveli i rritur i kolesterolit në gjak nuk është gjithmonë i lidhur me peshën e rritur trupore. Konfuzion i madh është se vetëm njerëzit e shëndoshë kanë kolesterol të rritur në gjak. Shumica e njerëzve shpesh kanë kolesterol të rritur, që është i kushtëzuar nga predispozimi gjenetik-trashëgues, edhe pse kanë peshë normale dhe madje janë të dobët. Megjithatë, shpesh njerëzit e shëndoshë kanë kolesterol të rritur në gjak. Tek gjysma e pacientëve me nivel të rritur të kolesterolit në gjak, arsyeja për atë është ushqimi jo i regullt, dhe tek gjysma tjetër e tyre, arsyeja është predispozimi gjenetik. Të gjitha produktet me origjinë shtazore: vezë (e verdha), mëlçi, tru, gjalpë, mish i kuq, produkte të përpunuara të mishit, djathra gjysëm yndyrorë, përmbajnë acide yndyrore të ngopura, që e rrisin nivelin e kolesterolit LDL në gjak. Prandaj, udhqimi i shëndetshëm me fruta dhe perime, aktiviteti i rregullt fizik, ndalja e pirjes së duhanit, dhe reduktimi i stresit janë faktorë të domosdoshëm për mirëmbajtjen e nivelit normal të kolesterolit në gjak.

Sëmundje seksualisht të transmetueshme

Ekzistojnë më shumë se 30 baktere të ndryshme (Chlamidia trachomatis, Ureaplasma urealiticum, Micoplasma hominis), viruse (HPV, HSV, HIV, hepatitis B dhe C) dhe parazitë (Sarcoptes scabiei, Phthirius pubis) që transmetohen në kontakt seksual. Sëmundjet seksualisht të transmetueshme janë të rëndësishme dhe për shkak të asaj që janë shumë të shpeshta dhe të përfaqësuara dhe për shkak të pasojave të mundshme që i shkakëtojnë (papjellori, shtatëzani jashtë mitrale, ndikim negativ mbi shtatëzaninë, sëmundje ose vdekje të frytit..)

Human papillomavirus (HPV)

Sot janë të njohura më shumë se 150 lloje të HPV, dhe rreth 40 prej tyre shkakëtojnë ndryshime në organet gjenitale. Më shpesh infeksioni HPV shfaqet në mënyrë spontane si pasojë e përgjigjes imunologjike të personit të infektuar (tek rreth 90% e rasteve pas dy viteve nga infeksioni). Infeksionet gjenitale të shkakëtuara nga HPV mund të manifestohen në mënyra të ndryshme. Ndryshimet më të shpeshta të dukshme manifestohen si kondiloma të mprehta ose të rrafshta. Ekzistojnë edhe ndryshime të padukshme, që mund të detektohen vetëm me teknika të veçanta të zmadhimit dhe ngjyrosjes. Ato janë të ashtuquajturat neoplazma intraepitele (gjendje paramalinje) në qafë e mitrës, vaginës, vulvës, penisit, skrotumit dhe anusit. Këto ndryshime më shpesh manifestohen pa asnjë lloj simptome. Infeksioni HPV i pamjekuar kronik perzistent tek gratë mund të çojë në zhvillim të kancerit në qafën e mitrës, vaginës dhe vulvës, dhe tek burrat në penis.

Diagnostifikimi i rregullt i HPV është i një rëndësie të madhe dhe është vendimtare gjatë vendosjes së terapisë përkatëse. Laboratori Avicena ofron skrining dhe gjenotipizim të deri 12 llojeve shumë të rrezikshme të HPV.

Chlamidia trachomatis

Chlamidia trachomatis është bakteria më e shpeshtë seksualisht e transmetueshme. Transmetohet nëpërmjet marrëdhënies seksuale, gjatë lindjes nga nëna tek foshnja, dhe mund të transmetohet edhe nëpërmjet sekretit të syrit. Mundësia për transmetim të infeksionit pas marrëdhënies seksuale me person të infektuar është 20 – 50%. Simptomat që mund të shfaqen janë sekret mokoze dhe qelbi të vaginës, urinim të vështirësuar, marrëdhënie seksuale të pakëndshme dhe të dhimbshme, gjakderdhje vaginale, dhimbje në pjesët e poshtme të abdomenit, konjuktivitis. Duke u zgjeruar nga qafa e mitrës, bakteria mund të arrijë deri në vezoret dhe të shkakëtojë mbyllje të kanaleve që mund të manifestohet me shtatëzani të rrezikshme ose pa pjellori.

Brisi cervikal tek gratë dhe bris nga uretra tek burrat janë themelet e diagnostikës.

Herpes Simpley virus (HSV)

Ekzistojnë dy lloje të viruseve HSV: HSV tip 1 dhe HSV tip 2. Shkakëtar i herpesit gjenital është në 90% nga rastet e virusit HSV tip 2, që është virus i ngjashëm virusin HSV tip 1, që shkakëton para së gjithash, herpes të buzë (herpes labialis) ose e ashtuquajtur ethet e buzës. Por në 10% të rasteve, virusi HSV tip është shkakëtar për herpesin gjenital. Me shfaqjen e parë të sëmundjes (infeksioni primar me virusin HSV), virusi vendoset në gangliat nervore të pjesës së poshtme të shtyllës kurrizore, ku mund të mbetet i fshehur më shumë muaj, dhe deri edhe më shumë vite. E shpeshtë është edhe shfaqja e ridivizmave (përsëritje) të sëmundjes, domethënë shfaqje të përsëritur të simptomave (infeksion dytësor me virusin). Recidivi mund të jetë i provokuar nga stresi i fortë, por edhe nga gjendje të tjera emocionale, nga mundim fizik, nga lodhje e fortë dhe pagjumësi të gjatë, nga menstruacioni, ekspozim në diell, ftohje e shoqëruar, imunitet i dobësuar.

Që të dy llojet e viruseve Herpes mund të shkakëtojnë ndryshime të lëkurës në pjesën e vaginës, në penis, në pjesën rreth hapjes anale, në mollaqet dhe kofshët. Ndonjëherë ndryshimet e lëkurës shfaqen dhe në pjesë të tjera të trupit, ku virusi nëpërmjet lëkurës së dëmtuar ka hyrë në trup.

Shëndeti seksual është pjesë e rëndësishme e jetës së njeriut dhe si e tillë ka ndikim të madh mbi shëndetin tonë si gjithësi. Organizata Shëndetësore Botërore e definonte shëndetin seksual si “bashkim i aspekteve trupore, emocionale, intelektuale dhe sociale tek personi seksual aktiv, në mënyrë në të cilën e pasuron dhe thekson individualitet, spiritualitet, komunikimi dhe dashuria”. Kujdesi për shëndetin tuaj përfshin edhe kujdes për shëndetin seksual.

Laboratori Avicena ju ofron teste më bashkëkohore, të shpejta dhe preçize për skrining dhe detektim të të gjitha sëmundjeve seksualisht të transmetueshme.

Gjaku është një ind i përbërë nga tre lloje qelizash – eritrocite (qelizat e kuqe të gjakut), leukocite (qelizat e bardha të gjakut) dhe trombocite (pllakat e gjakut). Eritrocitet përmbajnë proteinë të kuqe dhe të pasur me hekur – hemoglobinë (Hb), që është një transportues i oksigjenit nga mushkëritë në të gjitha muskujt dhe organet në organizimin tonë. Jeta normale dhe funksionimi normal është e pamundur pa oksigjen.

Anemia është një gjendje e mungesës së qelizave të kuqe të gjakut (ose mungesë të hemoglobinës). Në këtë rast, një numër i vogël i eritrociteve përmbajnë pak hemoglobinë, për shkak se transporti i oksigjenit në organe të tilla si truri, zemra, muskujt, është i reduktuar. Në këtë mënyrë, kur ju jeni anemikë ndjeni dobësi mendore dhe fizike. Kur numri i eritrociteve është i reduktuar, zemra punon më shpejt për ta kompensuar mungesën e oksigjenit, dmth. me rrjedhje më të madhe të gjakut për të kompensuar mungesën e oksigjenit të gjakut të varfër me eritrocite.

SHKAQE TË MUNDSHME:

›          Humbje të gjakut, qoftë gjakderdhje menstruale tek gratë, sëmundje të shumta të veshkave, nyjeve, organeve për prodhim të gjakut, infeksionet parazitare dhe sëmundjeve të tjera .

›          Efektet anësore të medikamenteve.

›          Ushqim joadekuat dhe mungesë të vitaminave dhe hekurit etj.

Anemia ndonjëherë zbulohet shumë vështirë, sepse simptomat e hershme janë shumë të ëmbla. Për shkak se ajo zëvendësohet lehtësisht me dhimbjet që hasen tek sëmundje të tjera ose pas përdorimit të disa medikamenteve. Anemia mund ta reduktojë energjinë e jetës deri në atë masë sa të jetë e vështirësuar kryerja e aktiviteteve themelore.

SIMPTOMA:

►     Lodhje – përgjumësi

►     Dobësi – lodhje të shpejtë

►     Marramendje dhe pasiguri

►     Zbehje të lëkurës dhe mukozës së buzëve, mishrat (gingivat), konjuktivat, thonjtë dhe pëllëmbët e duarve

►     Punë të përshpejtuar të zemrës – takikardi

►     Ndjenjë të ftohti, sidomos të ekstremiteteve

►     Depresion

►     Libido të reduktuar

►     Çrregullim të gjumit

►     Reduktim të oreksit.

DIAGNOZA

Mjekët përcaktojnë ekzistencë të anemisë përmes diskutimit me pacientin për ankesat e tij (anamnezë), kontroll të pacientit nëpërmjet pamjes së analizës së gjakut . Në pamjen e gjakut sot punohet me analizues bashkëkohorë të automatizuar që ofrojnë informacion në lidhje me numrin e eritrociteve ( RBC ), leukociteve ( WBC ) – me pamje diferenciale të fraksioneve të veçanta të leukociteve dhe të numrit të trombociteve ( PLT ), vlera e Hemoglobinës, ( Hb ), Hematokritit ( Hct ) .

RBC – paraqet numrin e eritrociteve (anglisht, red blood cells). Hemoglobina e shënuar me akronimin Hb, gjendet në eritrocitet dhe merr pjesë në transportimin e oksigjenit. Niveli juaj i hemoglobinës domethënë është sasia e përcaktuar e kësaj proteine në gjakun tuaj. Hematokriti ose Hct, është përqindja e qelizave të kuqe të gjakut. Për anemi konsiderohet situata kur niveli i Hb dhe Hct është ulur nën vlerat normale, kështu që shfaqet çrregullim në funksionin e organeve dhe sistemeve me simptoma të përmendura më parë .

TERAPIA

Nëse anemia nuk mjekohet, gjendja mund të bëhet serioze. Përveç asaj, vlerat e ulëta të eritrociteve, mund të çojnë në probleme të tjera shëndetësore: anemia mund të çojë në mbingarkesë të zemrës dhe shfaqje të dhimbjeve të zemrës, në përpjekje për të rregulluar furnizimin e oksigjenit në inde. Anemia mund të pengojë proceset mendore. Kur truri nuk merr sasi të mjaftueshme të oksigjenit, shfaqen vështirësi në procesin e të mësuarit, kujtesën , dhe më vonë edhe në shkrim, lexim dhe kryerjen e aktiviteteve të përditshme. Nëse anemia zgjat për një kohë të gjatë ose apo simptomat përkeqësohen mund ta rrezikojë seriozisht shëndetin Tuaj .

Qasjet e trajtimit janë të ndryshme dhe varen shumë nga shkaku i anemisë. Prandaj, pas konstatimit se vuani nga anemia, është e rëndësishme të zbulohet shkaku i saj. Kjo është e mundur me ndihmën profesionale të një mjeku i cili i përcakton strategjitë e trajtimit, të tilla siç janë ndryshim të zakoneve ushqimore ose përdorimin e medikamenteve të përshtatshme. Nuk është e rekomanduar anemia të trajtohet në dorë të vet, domethënë pa kontrollin e mjekut .

Prodhues Siemens Healthcare Diagnostics

Pse bëhet skrining prenatal?

Skriningu prenatal u mundëson të gjitha grave shtatëzëna, në cilëndo moshë, të mësojnë më shumë për shëndetin e foshnjës së tyre të palindur, pa asnjë lloj rreziku dhe dhimbjeje. Bëhet fjalë për marrje të thjeshtë gjaku nga vena dhe kontroll – eko rutinor tek gjinekologu. Testet – skrining prenatale janë grup testesh, që i japin informacione doktorit në çfarë gjendje gjendet gruaja shtatzënë dhe foshnja e saj. Ato janë teste të shpejta, të thjeshta dhe shumë specifike, që i i dentifikojonë në përqindje të lartë pikërisht ato gra shtatzëna nga popullata e përgjithshme, me rrezik të zmadhuar të sjellin në jetë fryt me defekte.

Çfarë do të thotë PRISCA?

Softueri PRISCA (PRenatal RISc CAlculation software) përfshin matje të markerave të caktuar, që qarkullojnë në gjakun e nënës dhe janë në lidhje direkte me zhvillimin dhe mirëqënien e frytit. Vlerat e fituara, kombinohen me parametra të tjera të rëndësishme si: mosha dhe gjendja shëndetësore e pacientes, si edhe masat e frytit të bëra me ultratingull (EKO gjinekologu). Jo më pak e rëndësishme është edhe çdo informacion nga historia mjekësore e pacientes, rrjedha e shtatzanisë, pesha trupore, shtatzani binjakësh, diabet etj. me llogaritje kompjuterike të të gjitha të dhënave me program softueri, fitohet rezutlati përfundimtar, që tregon se sa është rreziku që fryti të ketë një nga anomalitë e mëtejshme: sidnromi Daun, Sindromi Eduards dhe defekt i tubit neural.

Sindromi Daun (trisomi 21) paraqet gjendje, ku fryti ka tepricë të materialit gjenetik, ajo është një kopje më shumë nga kromozomi nr. 21. Ky është shkaku më i shpeshtë për të meta mendore, dhe paraqet anomali më të shpeshtë kromozome, që shfaqet me frekuencë tek 1 nga 700 – 800 të sapolindur. Edhe pse ky sindrom më shpesh shfaqet tek gra me moshë mbi 35 vjet, numri më i madh i foshnjave me sindrom Daun janë të lindur nga nëna më të vogla se 35 vjet. foshnjat me këtë çrregullim kanë pamje më të ndryshme fizike – fytyrë të gjerë me sy rë pjerrësuar, peshë të vegjël me çrregullim në dëgjim, rritje të vogël, të meta mendore dhe shumë shpesh anomali kongjenitale zemre, deformitete të traktit gastrointestinal etj.

Mbani mend: testi – skrining pozitiv nuk është diagnoza e fundit; ajo vetëm do të thotë se janë të nevojshme kontrolle të tjera invasive, me qëllim të vërtetohet nëse ekzistojnë disa nga gjendjet e shënuara më poshtë tek foshnja tuaj.

Në cilën periudhë të shtatëzanisë është më së miri të bëhen teste të tiila për zbulim në kohë të defekteve eventuale të frytit?

Vlerësimi i rrezikut eventual mund të bëhet shumë herët, që prej javës së 10-13 gestacionale. Ndryshe, PRISCA mund të bëhet edhe deri në javën e 22 të shtatëzanisë.

Sa precize janë procedurat diagnostike për zbulim të anomalive të frytit?

Përqindja e detektimit në shtatëzani me shumë – rrezik, duke e përdorur këtë kombinim nga teste-marker laboratorike dhe masa olr ultratingull është deri edhe deri 95%. Megjithatë, vërtetimi përfundimtar fitohet vetëm pas procedurës diagnostike invasive (amniocentaza ose biopsia-horion)

A ekziston rrezik nga shkakëtim i abortit të padëshiruar gjatë vetë procedurës?

Me vetë faktin se e gjithë procedura është e parrezikshme, e thjeshtë dhe nuk është e shtrejntë, skriningu prenatal rekomandohet tek secila grua shtatzënë*

(* Me rekomandimet e The American College of Obstetricians and Gynecologists, ACOG Practice Bulletin No. 77: Screening for Fetal Chromosomal Abnormalities. Obstetrics & Gynecology 2007; 109(1):217-228)