Kohët e fundit dëgjojmë gjithnjë e më shpesh për rezistencën ndaj insulinës – në rrjetet sociale dhe në bisedat rreth ushqyerjes, shëndetit dhe sheqerit në gjak. Por çfarë do të thotë në të vërtetë ky term? Dhe a është rezistenca ndaj insulinës e njëjtë me diabetin?
Çfarë është rezistenca ndaj insulinës?
Për të kuptuar rezistencën ndaj insulinës, fillimisht duhet të njohim insulinën. Insulina është një hormon që prodhohet nga pankreasi. Ajo ndihmon që sheqeri (glukoza) nga gjaku të hyjë në qeliza, ku përdoret si burim energjie. Në rastin e rezistencës ndaj insulinës, qelizat e muskujve, indit dhjamor dhe mëlçisë nuk reagojnë mjaftueshëm ndaj insulinës. Si përgjigje, organizmi mund të prodhojë më shumë insulinë për ta mbajtur nivelin e glukozës në gjak brenda kufijve normalë. Me kalimin e kohës, nëse organizmi nuk arrin ta kompensojë këtë ndjeshmëri të reduktuar, niveli i glukozës në gjak mund të fillojë të rritet.
A do të thotë rezistenca ndaj insulinës se keni diabet?
Jo. Rezistenca ndaj insulinës mund të ekzistojë përpara zhvillimit të prediabetit ose diabetit të tipit 2. Për këtë arsye, identifikimi i hershëm i çrregullimeve në rregullimin e sheqerit në gjak mund të jetë i rëndësishëm për vlerësimin dhe parandalimin e mëtejshëm.
Është e rëndësishme edhe diçka tjetër: rezistenca ndaj insulinës shpesh nuk shoqërohet me simptoma të qarta. Prandaj, nuk mund të përcaktohet vetëm nga fakti nëse dikush ndihet i lodhur, ndien shpesh uri ose ka dëshirë për ëmbëlsira.
Cilët faktorë mund ta rrisin rrezikun?
Rreziku mund të jetë më i lartë te personat me:
- histori familjare të diabetit;
- aktivitet fizik të pamjaftueshëm;
- peshë të shtuar trupore ose perimetër të rritur të belit;
- tension të lartë të gjakut ose çrregullime të yndyrave në gjak;
- sindromën e vezoreve policistike (PCOS);
- histori të diabetit gestacional.
Megjithatë, prania e njërit prej këtyre faktorëve nuk do të thotë automatikisht se personi ka rezistencë ndaj insulinës.
Si kontrollohet?
Kjo është e rëndësishme: nuk ekziston një analizë e vetme rutinë laboratorike që, më vete, konfirmon rezistencën ndaj insulinës. Në praktikën klinike, mjekët më së shpeshti vlerësojnë nëse ekziston prediabet ose çrregullim i rregullimit të glukozës përmes analizave të gjakut. Në varësi të gjendjes individuale, mund të kryhen:
Glukoza në gjak esëll
Tregon përqendrimin e glukozës në gjak në momentin e testimit, pas një periudhe agjërimi.
HbA1c, e njohur edhe si sheqeri mesatar tre-mujor
Ky parametër jep një pasqyrë të nivelit mesatar të glukozës në gjak gjatë përafërsisht tre muajve të fundit.
Testi oral i tolerancës ndaj glukozës (OGTT)
Në raste të caktuara, mjeku mund të rekomandojë një test përmes të cilit monitorohet se si organizmi reagon ndaj marrjes së një sasie të caktuar të glukozës gjatë një periudhe të përcaktuar kohore.
Insulina
Në situata të caktuara, mjeku mund të kërkojë edhe matjen e insulinës, por vlera e saj nuk duhet të interpretohet e vetme. Nëse përdoren llogaritje ose indekse shtesë, ato duhet të interpretohen në kontekstin e rezultateve të tjera.
Pse është e rëndësishme të kontrollohet në kohë?
Rezistenca ndaj insulinës dhe prediabeti mund të jenë pjesë e një procesi që me kalimin e kohës mund të çojë në diabet të tipit 2. Ato mund të jenë të lidhura edhe me ndryshime të tjera metabolike, përfshirë çrregullimet e kolesterolit dhe triglicerideve. Lajmi i mirë është se prediabeti nuk do të thotë se diabeti është i pashmangshëm. Te personat me rrezik të shtuar, ndryshimet në stilin e jetesës dhe monitorimi i duhur mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut të zhvillimit të diabetit të tipit 2.
Mos u bazoni vetëm te simptomat
Rezistenca ndaj insulinës është një temë shumë e përfolur, por jo çdo simptomë duhet t’i atribuohet automatikisht asaj. Në vend që të hamendësoni, kontrollohuni. Nëse keni faktorë rreziku, histori familjare të diabetit ose mjeku vlerëson se nevojitet një kontroll shtesë, diskutoni me të për analizat laboratorike të përshtatshme.
